Tips om je pc grondig te reinigen

Wie zijn systeemkast wel eens heeft geopend, zal verbaasd zijn geweest over de hoeveelheid stof daarin. Ventilatoren van de voeding, processor of videokaart koelen het systeem door lucht naar binnen te zuigen, maar daarmee komen ook stof en vuil mee. Een goede reden dus om je pc, beeldscherm, toetsenbord, muis en printer regelmatig en grondig te reinigen. Hier de tips hoe dat het beste kan, waarmee en hoe vaak.

Drie hoofdredenen voor een reinigingsbeurt

• De in de computer opgebouwde statische elektriciteit trekt als een magneet stof en vuil aan. Stof kan ernstige gevolgen hebben voor de werking van de pc. Zich in ventilatoren ophopend stof zorgt er namelijk voor dat de betreffende onderdelen niet goed meer worden gekoeld en uiteindelijk defect kunnen raken. Bovendien kan stof als stroomgeleider werken en zo ongewild twee punten op een printplaat met elkaar verbinden, met kortsluiting als gevolg.
• Een andere reden voor een grote schoonmaak is dat een vieze pc, een plakkend toetsenbord of een scherm vol vingerafdrukken er niet bepaald smakelijk uitziet. Niet onbelangrijk, vooral niet nu de pc steeds vaker in de woonkamer te vinden is. Een door de fabrikant Fellowes uitgevoerd onderzoek over vervuiling op en rond de werkplek toonde bovendien aan dat op een toetsenbord 400x zoveel bacteriën te vinden zijn dan op een gemiddelde toiletzitting!
• Verder is volgens een andere leverancier van schoonmaakartikelen bewezen dat het regelmatig schoonmaken van het beeldscherm vermoeidheid van de ogen, hoofdpijn en allergieën tegengaat en dus de productiviteit verbetert. Een niet goed functionerende muis kan bovendien RSI-klachten veroorzaken of verergeren.

Te reinigen onderdelen

Behuizing
Voor het wegwerken van vingerafdrukken en andere gebruiksvlekken op de behuizing kun je gebruikmaken van niet-pluizende (microvezel) schoonmaakdoekjes. Daarnaast bestaan er speciale antibacteriële schoonmaakdoekjes, specifiek voor pc's, telefoons, schermen en headsets. Wees uiterst voorzichtig met het gebruik van vocht om kortsluiting te voorkomen! Gebruik daarom liever schuimgebaseerde producten. Alleen op de behuizing, want voor LCD-schermen e.d. bestaan weer andere producten.

Ventilatoren
Ventilatoren zorgen ervoor dat de onderdelen in een pc niet te heet worden. Vrijwel elke systeemkast is dan ook uitgerust met één of meer ventilatoren, meestal voor het binnenwerk zelf, de videokaart, de processor en de voeding. Tijdens het spelen van games en het gebruik van zware grafische software kan vooral de temperatuur van de videokaart flink oplopen. In het ergste geval brandt deze door en heb je opeens geen beeld meer.

Stof verwijderen uit ventilatoren gaat het handigst met perslucht, met de pc uitgeschakeld. Let daarbij wel op de draairichting van de ventilator! De perslucht laat de ventilator meestal hard ronddraaien, en dat moet niet in tegengestelde richting gebeuren. Een handige tip is daarom een schroevendraaier of ander voorwerp tussen de bladen van de ventilator te steken, zodat deze niet kan draaien tijdens het schoonblazen. Vastzittend vuil op een ventilator verwijder je met een zachte (tanden)borstel. Om de ventilator van de videokaart schoon te blazen, zul je uiteraard de systeemkast moeten openen. Schakel voordat je dit doet de pc uit, haal de stekker uit het stopcontact en maak alle kabels (monitor, netwerk, toetsenbord, muis e.d.) los. Draag het liefst een speciaal polsbandje om jezelf te aarden (te koop bij computerzaken), of raak eerst een ongeverfd stuk metaal aan voordat je de behuizing aanraakt. Zo voorkom je dat statische elektriciteit schade aanricht.

De ventilator van de voeding is een geval apart. Deze trekt erg veel stof aan, maar is tevens meestal het slechts bereikbaar. Bovendien kan er altijd, ook als de stekker uit het stopcontact is, hoogspanning op de voeding staan. Niet aanraken dus! Alleen met een kwast het stof rond de ventilator en de kooi van de voeding vegen.

Binnenwerk
Het reinigen van de ventilatoren geeft je meteen de gelegenheid om ook de rest van het inwendige van de pc schoon te blazen met perslucht (inclusief al het van de ventilatoren verwijderde vuil). Blaas niet zelf, want je eigen adem kan vochtdeeltjes bevatten die voor kortsluiting kunnen zorgen. Gebruik ook in géén geval een stofzuiger om het inwendige schoon te zuigen! Statische elektriciteit kan veel schade aanrichten aan moederbord en andere onderdelen. Er bestaan overigens speciale antistatische stofzuigers die dit probleeem ondervangen.

Wil je het echt goed doen, dan kun je ook de soldeerpunten op de printplaten (moederbord, videokaart, geluidskaart, netwerkkaart) reinigen. Dit doe je met een zachte kwast (met echt haar, geen kunststof haar in verband met statische elektriciteit!). Een ander handig hulpmiddel is een zgn. blower brush (blaasbalgje), waarmee je normaal cameralenzen reinigt.

Beeldscherm
Om een TFT-scherm, een normaal beeldscherm of de glasplaat van een scanner schoon te maken, bestaan speciaal ontwikkelde reinigingsmiddelen.Laat dit niet te lang intrekken (hooguit een minuut, anders krijg je vlekken op het scherm) voordat je het glas weer droog veegt. Gebruik geen huis-tuin-en-keuken glasreinigingsmiddelen (zoals Glassex), want deze bevatten vaak oplosmiddelen die schadelijk zijn voor het beeldscherm.

Hetzelfde geldt voor het gebruik van (keuken)papier. Het poetsen van een beeldscherm hiermee kan leiden tot krassen en een loslatende beschermingslaag (coating) van het scherm. In computerzaken (maar ook bij de Hema b.v.) zijn speciaal voor dit doel gefabriceerde, antistatische doekjes te koop.

Toetsenbord
Een niet regelmatig schoongemaakt toetsenbord kan een fikse bron van bacteriën zijn. Ook het indrukken van de toetsen zal op den duur steeds lastiger gaan door ophoping van stof en vuil. Het ergste vuil is simpelweg te verwijderen door het toetsenbord om te draaien en het vuil er uit te schudden.

Fijner stof verwijder je met de (het liefst) antistatische stofzuiger. Eventueel kun je (b.v. met een schroevendraaier of theelepeltje) sommige toetsen loswippen als je een deel van het bord niet kunt reinigen. Gebruik zonodig een wattenstaafje om in de kleine hoekjes te komen. Het oppervlak van het toetsenbord kun je verder schoonmaken met een zeer licht met foam of water bevochtigd doekje. Wees voorzichtig, want water in je toetsenbord is niet bevorderlijk voor de werking ervan!

Muis en muismat
Zoowel de buitenzijde van de muis als de meeste muismatten kun je met een vochtig doekje reinigen. De optische muizen hebben weinig onderhoud nodig. Af en toe even blazen op het 'oog' is voldoende. Een ouderwetse 'mechanische' muis met het bekende balletje moet wel regelmatig gereinigd worden. Voordat je het weet rolt het balletje niet meer goed, en dat kan behalve voor irritatie ook voor RSI-klachten zorgen. Veeg het balletje met een niet-pluizend doekje schoon en blaas het binnenwerk stofvrij. Verwijder vastzittend vuil op de wieltjes en rolletjes van het binnenwerk voorzichtig met b.v. een pincet of wattenstaafje.

Printers
Behalve stof is er nog een andere bron van vervuiling: het papier. Schud een stapel papier dus eerst even uit voor je die in de printer plaatst. Het verwijderen van stof doe je met de stofzuiger. Zet deze (en dat geldt ook voor het gebruik in andere apparaten) niet in de hoogste stand. Bij inkjetprinters hebben we nog het probleem van opgedroogd inkt op het koperen gedeelte. Dit kun je het best verwijderen met een speciaal reinigingsmiddel voor printers, te koop in de meeste computerwinkels.

Kabels
Op en vooral achter een bureau is het meestal een wirwar van kabels, en dat leidt automatisch tot het verzamelen van een flinke hoeveelheid stof en vuil. Regelmatig stofzuigen is dan ook geen overbodige luxe. Vuil op de kabels zelf is eenvoudig te reinigen met een doekje.
Een goede tip is het gebruik van tie-raps, waarmee je diverse kabels kunt samenbinden om een en ander overzichtelijker te maken.

Hoe vaak je pc reinigen?

Dat hangt af van verschillende factoren: hoe stoffig is je huis en hoe regelmatig wordt de pc gebruikt. Afhankelijk van de situatie is het verstandig de apparatuur een- of tweemaal per jaar een grote beurt te geven. Het schoonblazen van ventilatoren en binnenwerk mag ook wat regelmatiger, bijvoorbeeld eens in het kwartaal. De meeste computerzaken (en enkele gespecialiseerde bedrijven) willen tegen betaling je pc reinigen, als je dit niet zelf wilt of durft. © 2008 Staal, gepubliceerd in Tips en Tricks (Pc en Internet) op 13-02-2008, laatst gewijzigd op 13-02-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Staal is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Elektriciteit en Energie (stroom): Elektriciteit Energie Stroom. Wat is elektriciteit precies? Wat is volt, ampère, ohm of watt ? Wie vond de batterij nu eigenlijk uit? Hoeveel soorten elektriciteit bestaan…
• Hoe reinig je speelgoed?: Welke producten gebruik je om vuil speelgoed te reinigen? Hoe ontsmet je vuil speelgoed en wanneer? In dit artikel praktische tips met een woordje uitleg.
• Uitvinders en elektriciteit: Als we terugkijken op het verleden zijn er vele knappe koppen geweest die iets hebben ontdekt of hebben uitgevonden. Vaak profiteren wij van hun vondsten, bijvoorbeeld elektricit…
• Pseudowetenschap: menselijke zelfontbranding: De wetenschap van de 20e eeuw wil het verschijnsel van de menselijke zelfontbranding begrijpelijkerwijs niet erkennen. Het komt daarom dan ook niet voor in de In…
• Hoe Hoeveel..? Weetjes: Hoe Hoeveel Weetjes. Hoe lang is een mijl? Hoeveel is een biljoen, triljoen, quadriljoen? Hoe zwaar zijn de hersens van vrouwen en mannen? Hoeveel volt staat er op hoogspanningsleidin…