Is het internet werkelijk gratis?

Een gratis internet waarop mensen elkaar in volle vrijheid en in volstrekte gelijkheid kunnen ontmoeten: dat was het ideaal van de uitvinders van het internet. Maar is het internet dan werkelijk zo gratis als iedereen denkt?

Handel drijven op het internet

De filosofie van de uitvinders van het internet waarop elke vorm van handeldrijven uitgesloten was, werd helemaal omgegooid in 1994 toen het Amerikaanse Congres het verbod op e-commerce ophief.

Hert eerste bedrijf dat zich aanmeldde was PizzaHut bij wie voortaan online besteld kon worden. Ofschoon slechts een grote minderheid van het bestaan van het net op de hoogte was en van die kleine virtuele gemeenschap deel uitmaakte en een bedrijf niet kon voorspellen of het via deze weg een lucratieve business kon worden, nam PizzaHut het risico.

Het eerste echt grote bedrijf dat van de opheffing van het verbod gebruik maakte was Amazon. Het bedrijf had snel door dat een virtuele winkel heel wat voordelen bood. Daar waar bijvoorbeeld het aanbod in een gewone winkel beperkt is door de opslagruimte, kan je in een virtuele winkel een onbeperkt aantal producten aanbieden. Hierdoor werd een nieuw soort van ondernemerschap geboren: het virtuele ondernemerschap.

De uitkomst van een investering op het net in het midden van de jaren negentig van vorige eeuw bleef desondanks onzeker. Een bedrijf wordt in het leven geroepen om winst te maken en vooralsnog was dit nog niet mogelijk op het internet. Een nieuwe aanpak moest dus ontwikkeld worden om geld te verdienen.

Stanford zet de toon

De oplossing werd geleverd door twee Amerikaanse studenten aan de Stanford University die studenten leert hoe een bedrijf op te starten en research in geld om te zetten.

Larry Page en Sergey Brin waren twee doctoraatstudenten die in het aanbod van sites op het net het kaf van het koren probeerden te scheiden. Op dat ogenblik stonden er zowat 10 miljoen webpagina’s online (nu tientallen miljarden). Onbegonnen werk om die persoonlijk te checken en te duiden. Daarom lieten ze de classificatie via computer gebeuren. Het principe waarop het classificatiesysteem berustte was vrij simpel: wie een link op zijn site zette gaf daarmee aan dat hij een bepaalde website interessant vond voor zijn bezoekers.
 Het duo stelde een algortime op dat zou bepalen hoe interessant elke webpagina was. Het aantal links en of die links op pagina’s stonden die zelf ook interessant waren bepaalde hun kwaliteit. Op basis daarvan kon een rangschikking worden opgemaakt van de interessantste websites en werden die gerangschikt volgens thema.

Op die manier ontstond Google. Iedereen die op het net op zoek was naar iets specifieks kon bij Google invoeren waarnaar hij op zoek was en dan een reeks van websites voorgesteld krijgen op basis van hun PageRank. Hoe meer pagina’s er op het net gepubliceerd werden hoe preciezer het algoritme functioneerde.

AdWords

Telkens een gebruiker nu een zoekwoord invoerde, vertelde hij in feite aan Google iets meer over zichzelf, over zijn interesses, wensen, verlangens. Met die informatie in handen kon het systeem dan gerichte advertenties versturen naar de betrokkene, bedachten Page en Brin. Twee jaar later brachten de twee pientere studenten hun theorie in praktijk en stapten ze de reclamewereld binnen met AdWords. Wie een zoekwoord invoert krijgt meteen twee kolommen met sites op zijn scherm die aan zijn zoekterm beantwoorden. De linkerkolom zijn de sites die aan zijn wensen beantwoorden, de kleinere rechterkolom bevat advertenties die door bedrijven en privépersonen werden geplaatst. Elke keer als men op zo’n advertentie klikt vloeit er geld naar Google, omdat de adverteerders voor dat verkeer naar hun site betalen. Zo worden drie categorieën mensen er beter van: de gebruiker die op zoek is naar iets specifieks, de adverteerder die zijn waar kan aanbieden aan wie werkelijk geïnteresseerd is en Google zelf die zijn systeem kan verzilveren.

Hoe werken AdWords-advertenties?

Op welke manier worden de advertenties bij AdWords nu gerangschikt? Welke bedrijf komt bijvoorbeeld op de eerste plaats en wordt het eerst gezien? Elk bedrijf biedt voor de beste plek in de lijst. Je kan het vergelijken met een soort van veiling. Toch verkoopt Google die plaats niet noodzakelijk aan de hoogste bieder. Men beslist niet alleen op basis van relevantie van het bedrijf maar ook op basis van de kwaliteiten ervan. De prijs die de uiteindelijke winnaar, dus de eerste op de lijst, betaalt is gelijk aan de waarde van het bod vermenigvuldigd met de kwaliteit van het bedrijf:

P = B x K (Prijs = Bod x Kwaliteit).

Dus eigenlijk incasseert Google niet alleen maar speelt het ook scheidsrechter over de relevantie en kwaliteit van het betrokken bedrijf.

Dit systeem werd vervolgens over het hele net overgenomen. Met andere woorden: bied je producten gratis aan maar verdien met gerichte advertenties. Eigenlijk is dus de inhoud van het aangeboden product niet belangrijk maar wordt de gebruiker zelf het product door wie er geld wordt verdiend.

G-mail

Nog een voorbeeld van deze tactiek is de gratis e-mailservice van Google, Gmail. Verstuur je een e-mail wordt je bericht gescand naar de sleutelwoorden die erin staan. Als je bijvoorbeeld schrijft over een nieuwe trui die je hebt aangekocht, verschijnen er automatisch advertenties die verwijzen naar mode, kledingzaken, koopjes bij internetbedrijven en dergelijke meer. Deze advertenties zijn de prijs die je betaalt voor je gratis e-mailadres. Bij uitbreiding: de prijs voor het gratis surfen op het net zijn de advertenties die je voortdurend krijgt voorgeschoteld. Elke klik op een van die advertenties genereert geld en komt anderen (in casu Google) ten goede. Het internet gratis? Het hangt van het gezichtspunt af…