Je digitale nalatenschap en je nabestaanden

Wat gebeurt er met je digitale bestaan als jij er niet meer bent? Kunnen jouw nabestaanden toegang krijgen tot je accounts, waar kunnen ze je wachtwoorden vinden? Als iemand die overlijdt digitaal eigendom heeft waar niemand bij kan geeft dat veel onduidelijkheid en rompslomp. Regel vast wat je kunt regelen om te voorkomen dat je nabestaanden in het duister tasten over jouw virtuele bestaan als jij voorgoed bent uitgelogd.

Als je voorgoed bent uitgelogd...

Heb je je ooit afgevraagd wat er moet gebeuren met je online accounts en domeinnamen wanneer je overlijdt? Hoe zouden jouw nabestaanden daarin toegang moeten krijgen als ze niet op de hoogte zijn van hun bestaan, en van je wachtwoorden? En daarbij, wat moet er gebeuren met je profiel in het online-landschap, wie van je online-contacten moeten er van je overlijden op de hoogte worden gebracht? Er zijn waarschijnlijk berichten, conversaties of artikelen(!) die je ooit op internetsites hebt geplaatst en die misschien een emotionele waarde hebben voor je nabestaanden. Daarnaast kan er ook (veel) geld mee gemoeid zijn; in dat geval is er bovendien een economisch belang voor degenen die achterblijven en is er een erfenis te verdelen. Kortom: hoe loggen je nabestaanden in als jij voorgoed bent uitgelogd?

Virtueel bestaan

Veel mensen hebben op de een of andere manier een virtueel bestaan, dat min of meer los staat van de tastbare wereld. Hebben zij niets vastgelegd over wat ermee moet gebeuren na hun overlijden dan kunnen bij de afwikkeling van de nalatenschap problemen ontstaan. Het is dus aan te raden om daar eens bij stil te staan en je zaken op dit vlak te regelen. Het hoeft niet moeilijk te zijn: durf erbij stil te staan en denk eens logisch na, neem wat simpele maatregelen, dan kom je al een heel eind. Maar ook wordt er door internetbedrijven steeds meer ingesprongen op deze relatief nieuwe problematiek, door beleid te ontwikkelen hiervoor.

Oma van 94 online

Webondernemer Jeremy Toeman in San Francisco, California, Verenigde Staten werd zich bewust van dit probleem toen zijn 94-jarige oma overleed. Zij was ondanks haar hoge leeftijd zeer actief op internet: ze had vrienden over de hele wereld waarmee zij e-mailde, ze speelde online bridge. Na haar overlijden wilden Jeremy en zijn vader deze online vrienden laten weten dat zij was overleden maar zij kwamen niet zonder wachtwoord op haar Hotmail-account en de vrienden konden niet op de hoogte worden gebracht.

Jeremy realiseerde zich dat wanneer hij kwam te overlijden zijn vrouw tegen hetzelfde probleem aan zou lopen. In zijn geval zou het ook nog gaan om de erfenis van een hoop geld omdat hij eigenaar is van een flink aantal domeinnamen. Hij bedacht hierop een dienst die hierop inspeelt: Legacy Locker, een website waarop mensen hun belangrijke gegevens, zoals wachtwoorden voor accounts, kunnen opslaan. Na hun overlijden worden deze gegevens doorgegeven aan een persoon die zij zelf bij het vastleggen hebben toegewezen. Deze dienst is gratis; voor extra diensten kunnen mensen eenmalig een bedrag of per maand een gedeelte daarvan betalen.

Digitale erfenis geregeld via app

Inmiddels zijn er meer van dit soort bedrijven die mensen in de gelegenheid stellen hun nalatenschap uit virtueel eigendom veilig te stellen. Het manegement van de digitale erfenis is een gat in de markt gebleken, en steeds meer internetbedrijven springen hierop in. Afgelopen februari werd door Andreas Jacob van het Zwitserse bedrijf DataInherit ook zo'n dienst bedacht, waarbij inmiddels 2.500 mensen klant zijn geworden. En in maart dit jaar kwam Apple met een gratis iPhone applicatie, die meteen al een succes was.

Second Life, Facebook, Hyves, Twitter....

De beheerder van Second Life, Linden Labs, heeft nu een regeling waarbij gebruikers in hun testament hun accounts kunnen toewijzen aan een derde partij. Op Facebook wordt van de site van een overleden gebruiker een in memoriam pagina gemaakt, waarop door familie en vrienden berichten kunnen worden gezet; mensen die niet bevoegd zijn kunnen niet inloggen. Het account van de overledene kan bij Facebook niet verwijderd worden. Wel wordt privacy-gevoelige informatie verwijderd. Bij Hyves wordt eraan gewerkt om eenzelfde soort regeling te treffen als bij Facebook. Bij Hyves wordt om een kopie van de overlijdensakte gevraagd als de nabestaanden het account van de overledene willen laten verwijderen. Dit is ook nodig als de nabestaanden het profiel als condoleanceregister willen behouden. Bij Twitter moeten nabestaanden in geval van overlijden een bewijs hiervan overleggen aan de helpdesk. Dat kan een advertentie, akte of nieuwsbericht zijn; het account van de overledene wordt dan verwijderd.

Gmail
Bij Google moet door een nabestaande een officieel document van overlijden worden overlegd, samen met een identiteitsbewijs waarna deze toegang kan krijgen tot het mailadres van de overledene.

Regelgeving voor digitale nalatenschap

Het is nog niet algemeen dat notarissen en juristen mensen attent maken op het regelen van de nalatenschap van hun digitale eigendom per testament. In een aantal Amerikaanse staten begint regelgeving over digitale nalatenschap te ontstaan. In Europa wordt door de regering van Zwitserland in samenwerking met de universiteit van Basel uitgezocht hoe de wetgeving hiervoor gebruikt kan worden.

Wat je zelf kunt doen

• Zet je wachtwoorden en accounts op een lijst en ook wat ermee moet gebeuren na je overlijden; bewaar deze veilig, bijvoorbeeld in een kluisje (en denk aan updaten!) of bij iemand anders thuis. Breng de mensen die het aangaat hiervan op de hoogte.
• Als je digitaal eigendom hebt na te laten, laat dit dan vastleggen in je testament en wijs iemand aan als executeur hiervan. Hiervoor moet je naar de notaris.

Er zullen in navolging van Legacy Locker ongetwijfeld ook in Nederland bedrijven deze diensten gaan aanbieden, zodat mensen ervoor kunnen kiezen hiervan gebruik van maken.

Online nalaten van berichten

Van oudsher schrijven mensen al afscheidsbrieven, voor als zij er niet meer zijn. Ook boodschappen per video en later DVD zijn niet nieuw meer. Geheel in de geest van de tijd kun je tegenwoordig ook online je nabestaanden een bericht laten sturen.
Het internet is als medium dan ook prima geschikt om er 'met voorbedachte rade' gebruik van te maken om een persoonlijke boodschap na te laten aan de mensen die je na staan. Hierbij wordt het medium niet als een hindernis beschouwd maar biedt het juist extra mogelijkheden voor wie daar behoefte aan heeft.

Een voorbeeld hiervan is MailfromHeaven, bedacht door twee Rotterdamse ondernemers, waar je gratis een zogenaamde Hiernamail kunt maken, die na je overlijden automatisch wordt verstuurd naar de door jou geselecteerde personen. Dit is mogelijk doordat deze website een unieke samenwerking heeft het overlijdensregister.

MailfromHeaven