Lezen is weer sociaal

Lezen is niet langer meer een eenzame bezigheid, stelt de New York Times in een artikel van 20 augustus 2010. Het ontstaan van het e-boek begin van de jaren negentig van vorige eeuw en de opkomst van de iPad hebben voor de lezer nieuwe mogelijkheden geopend die het leesproces helemaal opentrekken en aanzetten tot delen met bekenden en andere geïnteresseerden.

De introductie van het e-boek


In 1990 creëerde de softwareontwikkelaar John Galuskza PC-Book, een programma dat genummerde pagina’s bevatte en opzoekmogelijkheden binnen de tekst. BiblioBytes was het eerste bedrijf dat een website online plaatste om e-boeken te verkopen. In 1998 werd door Nuro Media de Rocket gelanceerd, de eerste e-boeklezer ooit, even later gevolgd door SoftBook met een lederen bekleding. 
Het was echter de Kindle van Amazon in 2007 die het e-boekbedrijf op de kaart zette.

Sinds de Kindle zijn prijs in juni 2010 aanzienlijk verlaagde steeg de verkoop van e-boeken indrukwekkend. Voor 100 verkochte ingebonden boeken werden er 180 e-boeken gedownload! 
De échte revolutie kwam er pas met de iPad die Apple begin 2010 op de Amerikaanse markt introduceerde. Deze minicomputer of maxi iPod, al naar gelang van het standpunt, kan ook dienst doen als e-boeklezer op normaal formaat en biedt talloze mogelijkheden om de wereld van het boek te ontsluiten.





Vook


Welke deze mogelijkheden zijn werd aangetoond door de vook, een e-boek dat tekst combineert met video’s en links naar sites die betrekking hebben op de aangeboden tekst of er een uitbreiding van zijn. In een van de eerste vooks, Gary Vaynerchuks ‘Crush it’ (Verpletter het), waarin wordt aangetoond dat eenieder van zijn passie zijn beroep kan maken, werd het principe van de links ingevoerd.
 Vooks worden door de succesvolle marketingadviseur Seth Godin op zijn website aangeprezen en hijzelf heeft er al talloze op zijn naam staan.


Een mooi voorbeeld van de inpassing van video’s in een e-boek vind je in ‘Nixonland’, een boek over oud-VS-president Richard Nixon van de uitgeverij Simon & Schuster. Er werden niet minder dan 27 video’s aan de interactieve versie toegevoegd zoals bijvoorbeeld het spraakmakende debat tussen John F. Kennedy en Nixon in 1960 en reacties van het publiek op de moord van Martin Luther King in 1968.

De vooks hebben een nieuwe schrijfstijl geïntroduceerd zodat auteurs zich nu kunnen toespitsen op het gebruik van multimedia binnen hun werk. Met dat doel voor ogen sloot Vooks een samenwerkingsakkoord af met 25 uitgeverijen.



Lezen een solitaire bezigheid?


In een in de New York Times verschenen artikel getiteld ‘E-books Make Readers Less Isolated’ (E-boeken zorgen voor minder geïsoleerde lezers) toont journalist Gordon Crovitz aan dat de nieuwe versie e-boeken de negatieve status van het lezen heeft doorbroken. Tot voor kort gold lezen als een solitaire bezigheid. Mensen met een boek in de hand sloten zich af van hun onmiddellijk omgeving en gaven aan dat ze met rust wilden worden gelaten. Met de uitvinding van de televisie verloor het boek al lezers en met de opkomst van het internet gebeurde dat nog in aanzienlijker mate. Met het e-boek en vooral de iPad en de daaraan gekoppelde vook werd het roer radicaal omgegooid.


“Het boek introduceerde een gedisciplineerde manier om over zekere thema’s na te denken”, stelt Crovitz, “zich toe te spitsen op bepaalde contexten, bladzijden, citaten en de bibliografie.” Het internet is op een analoge wijze gestructureerd. Schrijver Jeff Gomez ziet het zo: “Wat verandert is niet het lezen van het boek op zich, maar de mogelijkheid om fragmenten van om het even welk boek op welk moment ook te kunnen lezen, alsook de mogelijkheid om op links te kunnen klikken, van multimedia gebruik te kunnen maken en notities te kunnen aanbrengen of bepaalde delen met anderen te kunnen delen.” Het zijn elementen die je ook terugvindt in de vooks. Zo kan je dingen van het net toevoegen aan de inhoud van het boek. Zo breekt het boek uit zijn beperkingen en komt het tot leven in de werkelijkheid van elke dag, waarin onze vrienden leven met hun muziek, video’s en foto’s.


Via de toepassingen op de iPad is het dan mogelijk om je leeservaringen te delen met je vrienden (Facebook, Twitter) of er met hen over te communiceren via deze socialenetwerksites of e-mail. Op het moment dat je een e-boek leest en via dat boek tegelijkertijd online bent, is er al wel ergens een discussie aan de gang waarbij je kan aansluiten, zelfs terwijl je nog aan het lezen bent. Het lezen wordt plots een sociale activiteit en brengt je nader tot je vrienden of stelt je zelfs in staat om nieuwe vrienden te maken. Het trekt ook mensen aan om een praatje te slaan. In de zomer van 2010 werden trouwens de eerste iPads op de stranden gespot. E-boeken gecombineerd met iPads, de ideale manier om sociale banden aan te halen en interactie te genereren.

Een nieuwe marketingtechniek


Ook voor de uitgeverijen verandert er veel. De prijzen van de boeken worden aangepast. Een e-boek kost maximaal 80% van het traditioneel gedrukte boek, maar zal nu iets meer kosten door de invoering van multimedia-elementen. ‘Nixonland’ bijvoorbeeld kostte 14,99 dollar (11,80 euro) als gewoon zwart-wit e-boek en kost nu een dollar meer in de aangepaste multimediaversie.
 Webwinkels zijn al lang geen zeldzaamheid meer en virtuele boekhandels als Proxis, Azur, Cosmox of Bolcom draaien een steeds grotere omzet. De klassieke boekverdeling via het Centraal Boekhuis krijgt er een virtueel filiaal bij met het eBoekhuis. Wie als uitgever zijn boeken bij het eBoekhuis plaatst is er zeker van dat zijn uitgaven op alle webwinkels verkrijgbaar zijn zodat hij met een maximaal resultaat op twee paarden kan wedden. 
Op de eerste vooks in het Nederlands is het nog even wachten, maar wie thuis is in het Engels heeft al een ruime keuze.