Hebben staten er belang bij om het internet te censureren?

Eenpartijstaten hebben wel eens de neiging om hun burgers bepaalde rechten te ontzeggen en regulerend op te treden. Neem China. De Communistische Partij heeft er de touwtjes stevig in handen en bepaalt wat kan en niet kan. Enerzijds is het internet een bedreiging voor de staat maar anderzijds kan het land ook niet zonder. Hoe gaat China daarmee om en is het mogelijk om censuur op het internet te omzeilen?

Een dilemma

China heeft zowat 253 miljoen surfers op het net. Een immens grote massa. Voor de staat is het een buitenkans om de economie te stimuleren, maar anderzijds is er de bedreiging voor de eigen cultuur en waarden en de angst dat Chinezen wel eens op democratiserende gedachten zouden kunnen worden gebracht.
 De overheid kan en wil het internet evenwel niet helemaal uitschakelen. Bedrijven moeten in staat worden gesteld te blijven werken, vindt men, met westerse klanten te blijven praten om hun activiteiten te consolideren en uit te breiden en universiteiten hebben informatie nodig om hun studenten op de hoogte te blijven houden van de moderne ontwikkelingen terwijl ze tevens in staat moeten blijven hun eigen onderzoekprogramma’s verder uit te bouwen.

Big Brother

Toch blijft Vadertje Staat op de loer liggen en blokkeert hij sites die een gevaar kunnen zijn voor het land of voor beroering kunnen zorgen. Een website als deze van de Dalai Lama kan dus niet omdat de overheid lak heeft aan discussies die de stabiliteit van het land in gevaar kunnen brengen. Sommige kritische westerse websites worden sommige dagen afgesloten. Amerikaanse krantenwebsites bijvoorbeeld: de New York Times is er een van. 30.000 Chinezen zijn constant bezig met het doorzoeken van het net om websites in kaart te brengen die een gevaar voor de staat kunnen vormen.



Kritische blogs

Bij de aardbeving in Sezuan in 2008 viel het burgers op dat scholen en huizen van gewone Chinezen heel gemakkelijk waren ingestort terwijl overheidsgebouwen intact waren gebleven. Het gevolg was dat een heleboel Chinezen op QQ, de grootste Chinese internetdienst, en Twitter, foto’s, video’s en getuigenissen publiceerden en discussies opstartten om hun verontwaardiging te uiten. 
Vele bloggers onderzochten de redenen van het zo makkelijk instorten van scholen en huizen. Kunstenaar Ai Wei Wei zette de namen van alle dode kinderen uit zijn streek op zijn blog. Dit inspireerde honderden anderen om hetzelfde te doen en Wei Wei had daardoor datgene uitgelokt waarvoor de Chinese staat doodsbang is: de discussie onder Chinezen. Door de enorme verspreiding van het fenomeen was het voor de overheid schier onmogelijk om deze protestgolf in te dammen.



Tegenoffensief

De staat kan wel regulerend optreden en bepaalde initiatieven fnuiken of blokkeren maar vindt het anderzijds niet opportuun om alle sociale contact te smoren. De beste verdediging is de aanval, meent men. Daarom werden 300.000 internetcommentaroren aangeworven die artikelen schrijven ter verdediging van de partijlijn en die via het internet verspreiden. Ze worden door de Chinezen ‘het 50-centleger’ genoemd omdat zij voor elk artikel 50 cent ontvangen. Omdat deze artikelen zo makkelijk te herkennen zijn hebben ze weinig invloed en wordt er vaak smalend over gedaan.
Hoewel de Chinese overheid selectief censureert en ook andere methodes gebruikt om tegengas te geven is het aantal internetgebruikers zo uitgebreid dat er moeilijk totale controle over kan verworven worden.

Omzeilen van censuur kan

Dat in sommige gevallen dictatoriale regimes toch alle internetverkeer lamleggen bleek in de zomer van 2009 toen Iran geconfronteerd werd met een massale protestgolf ten gevolge van de resultaten van de presidentsverkiezingen die als frauduleus werden ervaren omdat ze oppositiekandidaat Moussavi hadden benadeeld. Iran blokkeerde sito presto Twitter en Facebook om zure oprispingen en ander mogelijk protest in de kiem te smoren.

Naar aanleiding van deze blokkering ontwikkelde de 25-jarige Amerikaanse computerfreak Austin Heap (foto) het encryptieprogramma Haystack dat zich verstopt tussen doordeweekse data. Hij creëerde aldus een softwareprogramma om Iraniërs in staat te stellen geblokkeerde sites toch te laden.
 Het voordeel van deze software is dat er door het gebruik van een heleboel cijfers niemand kan achterhalen wat de loginnaam is van de persoon die het programma heeft ontwikkeld noch waar het vandaan komt. Iraniërs die dus Haystack gebruikten konden zonder problemen de gecensureerde sites laden en ze aanwenden om hun boodschappen wereldkundig te maken. 
Heap bewees dat mensen software op een creatieve manier kunnen gebruiken om censuurmaatregelen te omzeilen.