Omgang overheid met nieuwe media

Wie denkt aan media, denkt al snel aan televisie en Internet, de populairste vormen van media in deze tijd. Voor het laatste nieuws kan je op internet terecht, en hoef je geen krant meer te lezen. Je hoeft de deur niet meer uit om je bankzaken te regelen dankzij internet bankieren, maar wat biedt de overheid burgers op gebied van nieuwe media?

Media is het meervoud van medium, een hulpmiddel om gedachtegoed over te brengen aan de massa, een middel tot massacommunicatie. Media zijn dragers van informatie.

Oude media versus nieuwe media

De opkomst van nieuwe media is ten koste gegaan van de bestaande media. Met de nieuwe media wordt vooral de digitale media bedoeld; computers, het Internet, videogames, digitale film, digitale televisie, virtual reality, digitale fotografie en mobiele telefonie zijn enkele voorbeelden hiervan. Onder de ‘oude’ media vallen de traditionele film, televisie, pers (boeken/tijdschriften en kranten) en fotografie. In de afgelopen kwart eeuw heeft er een verschuiving plaatsgevonden van oude naar nieuwe media. Media zijn overal, en hun maatschappelijke impact is groot. Onze samenleving, een democratie wordt beschouwd als een mediacratie, onze cultuur als een beeldcultuur en onze economie ontwikkelt zich tot een creatieve kenniseconomie

Media in onze samenleving

Oude en nieuwe media spelen een steeds belangrijkere rol in onze samenleving. Sinds 1975 is het media-aanbod sterk gegroeid. De hoeveelheid tijd die Nederlanders aan media besteden is echter gelijk gebleven. Van de gemiddeld 45 uur vrije tijd per week, gaat bijna 19 uur (zo’n 40%) op aan media. 12,4 uur (zo’n 27%) van de vrije tijd wordt voor de televisie doorgebracht. De tijd die Nederlanders aan televisie besteden, steeg van 10,2 uur per week in 1975 naar 12,4 uur in 2004. Door de opkomst van de televisie en het groter wordende ‘zender aanbod’, wordt er steeds minder geluisterd naar radioprogramma’s. Was dit in 1975 nog ruim 12% van de bevolking, tegenwoordig ligt dit aantal rond de 4%. De Personal Computer en het Internet trokken in 2000 al 9% van de totale mediatijd naar zich toe.

Vooral het lezen van kranten wordt onder jongeren steeds minder populair, wat vooral te wijten valt aan het toenemende gebruik van Internet, waarop tegenwoordig het laatste nieuws wereldwijd kan worden gevonden.

Rol van nieuwe media

In de huidige samenleving kun je haast niet meer zonder televisie, radio, (mobiele) telefonie en Internet. Voor jongeren verdwijnt langzamerhand het onderscheid tussen de fysieke en de ‘online wereld’. De nieuwe media speelt ook een steeds belangrijker rol in de relatie tussen burger en de overheid. Informatie wordt directer, interactiever en eenvoudiger aangeboden. Er ontstaan met ICT nieuwe mogelijkheden om de burger zelf meer te laten regelen, bepalen en kiezen. Internet biedt toegang tot veel informatie en is voor burgers een mogelijkheid om zich makkelijker informatie te verschaffen betreffende de overheid. Deze ‘media samenleving’ leidt tot andere verhoudingen tussen: media en burgers, burgers onderling, de overheid en burgers en burgers en het bedrijfsleven.

Mediawijsheid

De vraag is over welke kennis burgers moeten beschikken om zich bewust en kritisch te kunnen ‘bewegen’ in de ‘media wereld’ van tegenwoordig. De raad voor cultuur bracht hierover in 2005 advies uit in: “Mediawijsheid, de ontwikkeling van nieuw burgerschap”. “Mediawijsheid is het geheel van kennis, vaardigheden en mentaliteit waarmee burgers zich bewust, kritisch en actief kunnen ‘bewegen’ in een complexe, veranderlijke ‘media wereld’.

Aanpak van de overheid

Ongeveer 50% van de Nederlandse Internetters maakt inmiddels gebruik van één of meer digitale diensten van de overheid. De belastingaangifte via Internet is de populairste dienst die de overheid aanbiedt, ongeveer 70% van de mensen die gebruik maken van overheidsdiensten op het Internet gebruiken deze digitale aangifte. Het CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek) heeft onderzocht welke andere digitale diensten op prijs gesteld zouden worden door de burgers. Vooral het doorgeven van adreswijzigingen (85%) en het aanvragen van documenten als het rijbewijs of paspoort (74%) staan dan hoog op het verlanglijstje van de burger. Aan de andere kant hebben ook veel Internetters bezwaren tegen overheidsdiensten via het Internet, zoals het ontbreken van persoonlijk contact en de trage reactie van de overheid. Ook hebben veel Nederlanders zorgen over de goede beveiliging van hun (persoonlijke) gegevens.

Een recentelijk nieuwe dienst van de overheid betreft het verspreiden van persberichten. De overheid is vanaf februari dit jaar haar persberichten gaan verspreiden via zogenaamde rss-feeds (het beschikbaar maken van informatie voor een groot bereik van afnemers, door de inhoud van gerelateerde websites te bundelen.) Voorheen werden de persberichten verspreidt via het persbureau ANP.

Nederland was een van de eerste Europese landen die met e-Governmentprogramma’s en –werkgroepen van start ging; in 1994 werd het eerste nationale ICT-actieprogramma geïntroduceerd. Om de dienstverlening aan burgers en bedrijven te verbeteren wil het kabinet gebruik maken van de mogelijkheden die door de toepassing van informatie- en communicatietechnologie (ICT) geboden worden. Het gebruik van ICT voor deze doeleinden wordt aangeduid met de term 'e-overheid' of 'de elektronische overheid', of www.e-overheid.nl . De website biedt informatie aan bestuurders, burgers, beslissers en (beleids)ambtenaren die kennis willen opdoen over de e-overheid.
Ondanks de mogelijkheden die de e-overheid en andere elektronische diensten van de overheid bieden, blijkt uit onderzoek (Nederlandse Elektronische overheidsdiensten 2006) dat deze diensten onvoldoende bekend zijn onder de burgers. Hierin loopt de overheid mijlenver achter op het bedrijfsleven. Andere evenementen op bijv. commercieel gebied bereiken meer burgers.

Met de middelen die er op dit moment zijn, is het een fluitje van een cent om burgers van tevoren te informeren over voorgenomen besluiten, of beter nog, proactief te betrekken bij besluitvorming. Met een verbeterde inzet van e-mail, internet en andere beschikbare middelen zou dit kunnen worden bereikt.

Het probleem van het daadwerkelijke gebruik van elektronische overheidsdiensten kan worden verminderd door betere voorlichting over diensten en door een aanbod van diensten dat beter is aangepast op de vraag. In plaats van zoveel mogelijk diensten over de gehele linie aan te bieden kan de overheid beter overgaan tot een gericht productaanbod dat aansluit bij de behoeften en mogelijkheden van burgers. Dit kan uit het onderzoek (Nederlandse Elektronische overheidsdiensten 2006) geconcludeerd worden. Met andere woorden: een verdere professionalisering van de elektronische overheidsdienstverlening. © 2007 - 2009 Sensing, gepubliceerd in Communicatie (Pc en Internet) op 15-11-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Sensing is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Communicatievrijheid: In onze democratie zijn er verschillende manieren om te praten over de rol van media in meningsvorming van burgers.
• Papieren krant of online krant? (beschouwend): Tegenwoordig gaan de meeste dingen digitaal: iemand iets vertellen doe je bijvoorbeeld met een e-mail of op MSN, je kunt talloze spelletjes spelen ‘online’, je…
• Online nieuwssites: de ondergang van de papieren krant?: De nieuwssite nu.nl is al jaren de best gelezen nieuwssite van Nederland. De website boekt spectaculaire stijgingingen in het aantal pageviews, dat in…
• Tsahal - het Israëlische leger: Legerwoordvoerder: De Israëlische legerwoordvoerder brigade vertegenwoordigt de Tsahal in de communicatie arena. Ze publiceert communicatie berichten, snelle en betrouwbare up…
• Werkstuk: Communicatie: De meest directe vorm van communiceren is het gesprek. Je wisselt dan direct informatie uit. Je ziet elkaar dus er komt ook lichaamstaal bij kijken, ook een vorm van communicatie. Maa…

Bronnen en/of referenties

• Rapport: Nederlandse Elektronische overheidsdiensten 2006 (http://www.ictenoverheid.utwente.nl/docs/2006-Gebruik_van_overheidsdiensten.pdf)
• Centraal Bureau voor de Statistiek www.cbs.nl